Nil Caouissin

Goulenn dre gomz graet d’ar 26 a viz even er C’huzul-rannvro.

« Aotrou Prezidant,
Itron Besprezidantez,
Va c’heneiled kaezh.

Eskemmet hon eus alies en hantergelc’h-mañ diwar-benn ar c’helenn divyezhek ha dre soubidigezh e brezhoneg. Alies e vez lakaet ar gaoz war ar c’hementad : an niver a skolidi skoliataet, an niver a gelennerien stummet, an niver a glasoù digoret pe serret. Komzet e vez nebeutoc’h eus un dra a-bouez koulskoude : an dafar pedagogel a zo e-kerz ar gelennerien evit labourat e brezhoneg.

E Breizh eo Ti Embann ar Skolioù a zo karget eus-se : ur skourr eus Canopée eo, ur framm eus an Deskadurezh-Stad karget gwechall eus ar produiñ teulioù pedagogel. Diazezet eo Ti Embann ar Skolioù (TES) e Sant-Brieg ha produiñ a ra dafar pedagogel e brezhoneg. Ar Rannvro a sikour al labour-se en ur arc’hantaouiñ produiñ an dafar.

Labourat a ra TES evit an holl liveoù skol hag an holl danvezioù. Ar gudenn eo ez eo ismentet ar benveg-se : n’eus nemet 4,8 a post-labour kevatal d’an amzer leun, klokaet gant eurvezhioù ouzhpenn paeet da gelennerien a-youl-vat evit kemer perzh. N’eo ket fiñvet ar sifr 4,8 ETP-se abaoe 20 vloaz, daoust m’eo kresket kalz niver an hentadoù divyezhek e Breizh.

Pelec’h emañ an dalc’h ? Un nebeud skouerioù evit kompren. En istor-douaroniezh, an danvez « nann-yezhoniel » kelennet ar muiañ e brezhoneg er skolaj hag el lise, n’eus nemet dornlevrioù 5vet (aet da get) ha 4re klas a glot gant ar programmoù a-vremañ… lakaet da dalvezout e 2016 ! Setu e-korf dek vloaz n’eus bet hizivaet nemet an hanter eus an dafar pedagogel diazez. En 3de klas hag er 6vet klas, ouzhpenn bezañ diamzeret, ez int diviet, ha n’eus rakwelet adembannadur ebet. Ur c’helenner war an istor-geo a rankfe digeriñ un hentad divyezhek nevez en ur skolaj en do neuze dornlevrioù e brezhoneg evit ul live diwar pevar hepken. Da lavaret eo, eus an eil skolaj d’egile, gwirvoud kelennadurezh « e brezhoneg » an istor-douaroniezh a c’hall bezañ gwall zisheñvel !

Diaesoc’h c’hoazh : stad an dafar evit deskiñ brezhoneg. Souezhus eo, n’eus tamm dornlevr brezhoneg ebet evit skolidi an hentadoù divyezhek, hag a glotfe gant ar programmoù yezhoù a-vremañ en eil derez. Ober a ra ar gelennerien gant doareoù deskiñ d’an oadourien, gant an holl gudennoù a c’hallfe bezañ enno, pe gant dafar pedagogel soñjet evit an danvez diret (da skouer evit deraouidi vras), pe gant danvezioù empennet ganto o-unan. Er skol-vamm eo an danvezioù da harpañ pleustr ar yezh dre gomz a ra diouer. E danevell ar senedourien diwar-benn al lezenn Molac e lenner, a-hend-all, e vez skuishaet ha digalonekaet lod eus ar gelennerien divyezhek gant an diouer a zafar pedagogel e yezh ar vro.

50 % a gentelioù e brezhoneg, 50 % a gentelioù e galleg, setu ar pezh a zlefe bezañ an hentadoù divyezhek er skolajoù ; nebeut a skolioù a dizh 50 % a vrezhoneg, ha kalz a zo war-dro 20-30 % kentoc’h. Ma vez graet an tri c’hard eus al labour war teulioù e galleg e vo dindan 10 % al lodenn wirion eus al labour graet e brezhoneg e gwirionez. Pell-mat diouzh pal an divyezhegezh.

Evel-just e vez produet dafar pedagogel gant TES hag embannet e vez traoù nevez bep bloaz, paper ha niverel. N’eus ket anv amañ da zismegañsiñ labour ar wazourien. Met gant nebeutoc’h eget 5 post-labour kevatal d’ul leun-amzer, ha kenlabour un nebeud kelennerien a gav eurvezhioù ouzhpenn o amzer kelenn, ne c’haller ket, evel-just, pourchas dafar pedagogel azasaet ha nevesaet evit an holl liveoù, hag evit an holl zanvezioù-skol. Koulskoude eo ar pezh a vefe ret evit ma vo graet ar c’helenn-se en un doare dereat e pep lec’h.

Kentelius eo keñveriañ gant tiriadoù all : evel m’en zispleg ar gevredigezh Kelennomp, a vod kelennerien war ar brezhoneg er c’hentañ hag en eil derez : an aozadur karget da broduiñ dafar pedagogel en Iparralde (IKAS) en deus kalz muioc’h a goskor, gant 7 goprad leunamzer ha pevar darnamzer, evit un tiriad hag a glot gant un hanter-departamant. Brasoc’h c’hoazh eo an araezioù e Korsika. Ar c’heñveriañ gant Bro-Vask a gas ivez d’en em soñjal war statud TES : ur framm emren eo e gevatal euskarat IKAS, pa’z eo TES ur skourr eus ar rouedad c’hwec’hkornek Canopé. Hogen cheñchet eo palioù Canopé : abaoe 2021 he deus da gefridi pennañ kinnig stummadurioù d’ar gelennerien, dreist-holl a-fet niverel, ar pezh na glot ket mui gant kefridi TES.

Diouzh an elfennoù-se, petra a ginnigo ar Rannvro diwar-benn araezioù ha statud Ti Embann ar Skolioù pa vo kroget da varc’hata evit ar c’henemglev Stad-Rannvro da zont ? »

Respontet he deus Kaourintin Hulaud, bez-prezidantez, e vo ur post ouzhpenn gant TES en distro-skol, hag e vo tu eskemm evit gwelet peseurt palioù lakaat er c’henemglev Stad-rannvro da zont.

Video ar goulenn hag ar respont: https://v5.synople.tv/event/46814?s=1413&e=1993&odj=hide

Goulenn dre gomz – dalc’h an 11 hag an 12 a viz Kerzu 2025.

« Aotrou Prezidant,

En hantergelc’h-mañ hon eus votet, a-unvouezh, ur steuñv evit adperc’hennañ ar yezh.

Ret eo anzav n’eo ket bet tizhet ar pal a 30 000 skoliad en hentadoù divyezhek a-benn 2027, ha n’hall ket mui bezañ tizhet ; gwashoc’h zo, digresket eo an niver a skolidi skoliataet en hentadoù divyezhek e-kerzh an distro-skol diwezhañ.

N’eo ket ar Rannvro a zo kablus : ober a ra he lod.

La Région n’est pas en cause : elle fait sa part du contrat.

Ar Stad ne ra ket hec’h hini. Ne ra ket mat he labour war ar stummañ-kelennerien, war ar merañ-kelennerien, ne dalc’h ket da zoujañ ouzh hec’h endalc’hioù. Evel-just, n’eo ket bet c’hwitet pep tra er bloavezhioù tremenet, met an taolioù brav n’int ket bet implijet evel m’o dije gellet bezañ. Tapomp ur skouer : an aotreegezh evit ar skolaerien divyezhek e Brest. Daoust ma ‘z a mat en-dro, n’eus ket bet digoret un eil lec’h-stummañ ; padal e oa bet 261 goulenn evit 30 plas e 2024 ! N’eo ket an diouer a c’houlenn a harz ar stummañ-skolaerien, an diouer a youl ne lâran ket.

Diazezet eo dazont hor steuñv-adperc’hennañ war endalc’hioù ar Stad, endalc’hioù ha n’hallomp ket o lakaat e pleustr ni hon-unan.

Ur wech stadet kement-se e c’haller dibab etre daou hent.

An hini kentañ a vefe dilez ar stourm : merzhout n’eus ket bet doujet ouzh an endalc’hioù, ha stadañ n’hon eus ket ar galloud d’ober e lec’h ar Stad.

An eil a vefe klask mont buanoc’h o kreñvaat oc’h steuñv deomp-ni, hag o vont da diskouez kirriegezh ar Stad war kement hini eus ar c’hirrigezhioù he deus. Kevredigezhioù en gra, kroget o deus gant ur prosez a-enep d’ar Stad.

Dic’halloud, n’omp ket : gallout a reer cheñch penn d’ar vazh ma krouer ur c’heñver-nerzh politikel efedus.

Sellomp ouzh Euskadi : brasañ niver skolidi ar skolioù-mamm a zo skoliataet en euskareg bremañ, hag implijet e vez ar c’helenn dre soubidigezh er skolioù publik, ez ofisiel. Euskadi n’eo ket Breizh, gwir eo. Met war tiriad Republik Frañs emañ ivez.

Sellomp ouzh Korsika : embann a ra ar rektor e vo mestroni ar c’horseg ur varregezh-diazez, ha reiñ a ra lañs da diorren he c’helenn. Korsika n’eo ket Breizh, gwir eo, met war tiriad Republik Frañs emañ ivez.

Ar pezh a zo diouzh lezenn eno a rank bezañ posubl amañ ivez. Deomp-ni eo da grouiñ ur c’heñver-nerzh politikel evit tremen eus ar « posubl » d’an ober, gant holl berzhidi ar brezhoneg : tud ar skolidi, ar re yaouank, kelennerien, arzourien, stummerien, tud a-youl vat… Traoù o deus da lavaret, mennozhioù o deus evit ober gwelloc’h. En tu all d’ar c’helenn e rankomp mont war tachenn ar vuhez pemdez ivez : er c’hreizennoù-dudi, er programmadurioù sevenadurel, er mediaoù, er familhoù, ha betek er sonerezh a vez skignet er stalioù. Ma n’omp ket hollc’halloudus, gallout a reomp memestra ober muioc’h ha gwelloc’h. Ar budjed-rannvro a zeu a vo ur bazenn bouezus evit diskouez respont Rannvro Breizh d’an diouer a youl a-berzh Stad evit kas endalc’hioù ar C’henemglev Stad-Rannvro da benn-vat .

Ha prest oc’h da reiñ ul lañs nevez d’ar politikerezh-yezh-rannvro evit broudañ an oberourien kevredigezhel ha micherel, evit skoazell al lusk-adperc’hennañ ar yezh da vont war-raok adarre ? »

Prezegenn distaget d’ar yaou 11 a viz kerzu 2025, e Kuzul-rannvro Breizh. Votet eo bet an destenn.

Keneilezed ha keneiled kaer.

Skrivet e oa bet an het-mañ, da gentañ, evit respont d’ur gudenn resis : ne oa bet digoret post POP ebet en Il-ha-Gwilen, daoust d’an ezhommoù, ha daoust ma oa daou skolaer oc’h en em stummañ e brezhoneg a-benn kelenn en Il-ha-Gwilen, just-a-walc’h. Diouzh ar c’heloù am eus bet, diskoulmet e vefe ar gudenn-mañ, pe tost da vezañ. Dav eo trugarekaat ar guzulierienezed-rannvro o deus sikouret an daou skolaer ha pouezet evit ma vefe digoret ar postoù a vanke.

Met pa seller a-dostoc’h ouzh an afer-se e weler ez a pelloc’h eget ar gudenn emaomp o paouez menegiñ : un digresk trumm zo gant an an niver a bostoù POP divyezhek digoret. Meneget eo ar sifroù en diell. Ouzhpenn div wech nebeutoc’h a vefe e 2026 eget er bloavezhioù tremenet. Gallout a reomp anzav ne veze ket pourvezet an holl bostoù, met ar 16 post kinniget evit 2026 a zo memestra nebeutoc’h c’hoazh eget an 21 post pourvezet e 2025 : un digresk a zo programmet neuze.

Ur mod efedus eo avat da bourveziñ kelennerienezed divyezhek el lec’hioù m’hon eus ezhomm anezho. Gouzout a reomp ne vez ket tutaet kalz dre ar c’henstrivadegoù ; rak n’eus ket kalz tud yaouank a oar brezhoneg, ha deskiñ ur yezh en ur deskiñ ur vicher a zo diaes. Hg ouzhpenn ne ro ket ar vicher kelenner da heuñvreal er mare-mañ. Pa stummer kelennerien, avat, en em gaver gant tud o deus skiant-prenet dija, hag a c’hall gouestlañ o holl nerzh d’ar striv evit deskiñ ar yezh. Efedus eo. Ul lodenn vat eus ar gelennerienzed a c’hallfe deskiñ brezhoneg a zo bet kaset da akademiezhoù all avat ; ezhomm zo da grouiñ postoù ispisial evito, ur wech desket brezhoneg, kuit da c’hortoz ugent vloaz da gaout a-walc’h a boentoù evit distreiñ da Vreizh.

Efedus eo krouiñ ar postoù-se neuze. Met nebeutoc’h-nebeutañ a vez digoret bep bloaz. Perak ? N’eo ket an ezhommoù a vank. Hervez ar c’heloù am eus dastumet a-gleiz hag a-zehoù :

-Da vare an distro-skol ez eus bet embannet pennadoù diwar-benn klasoù divyezhek a oa bet kaset ur skolaer unyezhek dezho ; e lec’hioù zo e voe diskoulmet ar gudenn, da skouer e Lambal, goude m’o doa ar skolidi skignet ur ganaouenn vrav da c’houlenn e teufe ur skolaer-ez divyezhek dezho ; er Val d’Anast avat e vefe c’hoazh ur skolaer unyezhek dirak ur c’hlas divyezhek, evit an eil bloavezh da heul ;

-C’hoarvezout a ra c’hoazh, e meur a skol, e vefe erlec’hiet skolaerienezed divyezhek ezvezant gant reoù unyezhek ; ar pezh n’eo ket ur gwall afer evit un devezh pe daou, met dont a ra da vezañ chalusoc’h evit erlec’hiadennoù hir, meur a sizhun dezho ;

-E Sant-Ervlan, e 2024, pa oa bet digoret un hentad divyezhek publik nevez, e oa bet nac’het bugale abalamour ma oant re niverus dija; da lavaret eo ne oa ket bet ijinet e c’hallfe kement a familhoù bezañ dedennet, ha ne oa ket bet tu asantiñ an holl, abalamour ma vije bet ret kavout ur skolaer-ez divyezhek ha ne oa ket anezhañ ;

Ha gallout a rafemp kenderc’hel. Gwir eo, bresk eo ar c’helenn divyezhek ablamaour d’an diouer a gelennerien, daoust ma ranker lâret ivez e anavezer kelennerien divyezhek kaset war postoù unyezhek.

N’eus abeg ebet neuze, d’hor meno, da welet un digresk eus ar postoù POP ; ret eo implijout kement ostilh a c’hallomp evit dont a-benn gant hor palioù.